24 Mart 2017 Cuma

VAKİT HAZAN - ASLI E. PERKER

Aslı Perker’in daha önce Sufle’sini okuyup çok beğenmiştim. Cellat Mezarlığı ne zamandır okumak istediğim bir kitaptı amcak yazarın yeni kitabı çıkınca onu erteleyip önce Hazan Mevsimi’ni okudum.

Öncelikle şunu söyleyebilirim ki bu kitabın anlatımını daha somut daha olgun buldum. Sufle’deki içsel tahliller ne kadar vurucuysa Vakit Hazan’ın gerçekçiliği de o kadar kuvvetliydi.Eski dili çok yerinde,sıkmadan ustaca kullanmış yazar.Yaşam tarzları,dönemin modası,eğlenceler gibi pek çok veriyi de hikayenin içine usul usul yerleştirmiş.Hikayenin geçtiği zamanı çok iyi yansıtmış.Fatih ve Nişantaşı gibi semtlerin ayrımını, lodos yüzünden Şirket-i Hayriye’nin çalışmamasını garipsemiyoruz tabii.

Hikaye 1920’lerin başında geçiyor.Milli Mücadele yılları,İstanbul işgal altında. Yabancıların gelmesiyle değişen bir günlük yaşam var toplumda. Modernleşmeyi savunanlar,feminist hareketler,gazete haberleri her biri dönem için ayrı veriler.Yazar bunlar için ciddi bir ön araştırma yapmış.

Ana karakter Handan küçük yaşta annesini kaybetmiştir. Babası ileri görüşlü bir devlet adamıdır. Kızını Darülfünun’da okutur. Yazar Handan ‘ı dönemin çelişkilerinden bağımsız yaratmaz. Handan, Halide Edip’e hayrandır. Onun Sultanahmet mitingini dinleyip çok etkilenir. George Elliot kitapları okur. Milli Mücadeleciler ile statükoyu savananlar ile modernite ve geleneksellik arasında kendi yoluna bulana kadar bir karar vermeye çalışır.

Annesinin feminist bir hareketin içinde olduğunu ancak genç kız aklıyla fark eder. Aslı Hanım, Handan’ın annesi üzerinden Fatma Nesibe Hanım ve onun Beyaz Konferanslarını da anmış. Kadın mücadelesinin en önemli isimlerinden biri olan Fatma Nesibe Hanım üniversiteden hocam Serpil Çakır’ın Osmanlı Kadın Hareketi kitabında da geniş yer bulur. Çok iyi bir akademik çalışmadır.

Kurgudan bağımsız kitapta geçen gerçek isim ve olaylar isteyene başka kapılar da açacaktır.

Özetle çok lezzetli bir tarihi-kurgu yaratmış yazar. Ben okurken çok keyif aldım. 

22 Mart 2017 Çarşamba

KARABASAN - WULF DORN

Bir önceki yıl yoğun kalabalığın yol açtığı çarpıntılarımdan sonra Wulf Dorn’un hatırına bile geçtiğimiz Tüyap kitap fuarına gitmek istememiştim. Sağolsun arkadaşlarım benim için son kitabı Karabasan’ı imzalattılar. Sonrasında da kulüpte okuyup tartıştık.
Diğer Wulf Dorn kitapları gibi bir iki günde şıp diye okunacak bir hikaye aslında ancak bizim beklentimiz çok yüksek olduğundan yeterince tatmin edici olmadı.
Ben yazarın daha önce Oyunbaz’ını okumuştum dolayısıyla çıta benim için çok yüksekteydi.Zaten Oyunbaz kurgusu itibariyle de okuduğum en iyi  polisiye kitaplardan biri. Karabasan ona erişebilecek bir kitap olmamış. Kötü mü ; kesinlikle değil, daha gerilimli ve adranalini yüksek bir anlatım bekliyorduk.

Diğer taraftan kapak tasarımından dolayı yayınevine kızmıştım ancak orijinal Incubo’nun da kapağı aynıymış. Muhtemelen içerikte o resmin bir  anlamı olduğu için onu kullanmak istemişler ancak yazarı Wulf Dorn olmasaydı bu kapak tasarımıyla kitabı alacağımı hiç sanmıyorum. Bence uluslararası alanda kötü bir tercih olmuş.

21 Mart 2017 Salı

DAISY JAMES - CHİCK LIT

Arama motorları bazen çok şeker tesadüflere yol açıyor. Henry James’in Daisy Miller kitabını arattığımda karşıma Daisy James ismi çıkmıştı. İngiliz bir Chick-Lit yazarı keşfetmiştim.Normalde pek tercih etmediğim bu tür benim için gerçekten bir kurtarıcı oluyor bazen. Çok bunaldığımda eskiden bir Julia Roberts veya Meg Ryan seyretmek bile iyi gelirdi.Uzun zamandır romantik – komedi filmleri de çekilmiyor.


Bu tarz kitapları okuması rahat ve sürükleyici olduğundan ben genelde İngilizceden dijital olarak okumayı tercih ediyorum.Diğer türler gibi beni zorlamıyor. D&R veya Amazon’ gibi sitelerden e-kitap formatında alıp okuyucuma indiriyorum.

Daisy Miller, İngiltere’de popüler bir yazar. Yorkshire’da eşi ve oğluyla yaşıyor.Romantik,akıcı bir üslubu var.Kitaplarında edebi bir derinlik yok ama çok eğlenceli.Bu türe meraklıysanız veya ne okuyacağınıza karar veremediğiniz bir gününüzdeyseniz tavsiye ederim.

24 Şubat 2017 Cuma

MALTA ŞAHİNİ - DASHIELL HAMMETT

Bir süredir kulüpte özellikle türün klasiklerine eğilmeye çalışıyoruz.Şubat seçimlerimizden biri bu sebeple Dashiell Hammett polisiyesi oldu. Ben daha önce  Hammett’in ülkemizde yayınlanan kitapları hakkında (burada)  yazmıştım.
The Maltese Falcon yani Malta Şahini yazarın en bilinen eseri. Kara Roman akımın ilklerinden sayılan kitap Humphrey Bogart’ın Sam rolünü oynadığı Kara  Film döneminin de en iyilerinden biri olarak kabul ediliyor.
Ben kitabı Parantez Yayınları'nın eski baskısından okudum.Şimdilerde Everest ‘den daha yeni baskıları bulmak mümkün. Tek oturuşta 2 saatte okunacak bir macera olan Malta Şahini, özetle Dedektif  Sam Spade'in kendisine gelen başı belada bir kadına yardım etmesini anlatıyor. Çok tipik özellikleri olan Sam daha sonra pek çok yazar için dedektif kahramanları oluşturmada model alınacak bir figürdür.

1894 Maryland doğumlu yazar, adını annesi Annie Bond Dashiell’den soyadını ise babası Thomas Hammett’ten alır. 13 yaşında okuldan ayrılıp gazete satıcılığı,tezgahtarlık gibi işlerde çalışır.Boş vakitlerini Baltimore Halk Kütüphanesindeki kitapları okumaya ayıran Hammett 21 yaşına geldiğinde sonradan yazacağı hikayelere ilham kaynağı olacak ,Pinkerton Ulusal Dedektiflik Bürosuna girer.
Hammett’e bu arada Dünya Endüstri İşçileri Birliği’ne liderlik eden kişiyi öldürmesi için para teklif edilir.Hammett teklifi kabul etmez ama adam kısa süre sonra öldürülür. Zan altında kalmak istemeyen Hammet 1.Dünya Savaşı’nda yer almak üzere orduya katılır.Ancak verem olur ve savaşı hastanede tedavi olarak geçirir. Savaştan sonra yazmaya geri döner.Muhalif kişiliği ve alkole olan düşkünlüğü kitaplarına da yansır. İlk öyküleri Black Mask adlı dergide yayımlanmaya başlar.
1931 yılında Amerika’nın ilk kadın drama yazarlarından Lillian Hellman ile fırtılanalı bir ilişkiye girer,beraber yaşamaya başlarlar.Nazizmin etkisindeki Avrupa’ya çok üzülen Lillian ,İspanya iç savaşına destek olmak için İspanya’ya gider. Hammett ‘da Pearl Harbor’dan sonra tekrar orduya katılır. Ateşli bir solcudur.Savaş yıllarını sağlık sorunları sebebiyle asker gazetesi çıkartarak geçirir.

1951’de başkanı olduğu Medeni Haklar Kongresi’ne bağışta bulunanların isimlerini açıklamadığı için 6 ay hapis yatar.50’li yıllar boyunca Komünist Parti ile ilişkisinden ötürü Amerika’ya Karşı Faaliyetler Komitesi tarafından soruşturulur. McCarthy engizisyonundan ziyadesiyle nasibini alan Hammett’in mal varlığına el koyulur.Mahkemeler,soruşturmalar devam ederken 1961’de akciğer kanserinden öldüğünde  Lillian’ın tabiriyle bir kravat alacak parası dahi yoktur. Muhbir denilmesindense hapis yatmayı göze alan Hammett arkasında 67 öykü ve 5 roman bırakır.

Sevgili Erol  Üyepazarcı'nın bize Pera buluşmasında anlattığı gibi Hammett polisiyeyi sokağa çıkartııp ,suça bir neden vermiştir. Hard boiled denilen türün ilk temsilcisidir.Bu terim dedektif yada kahramanın karşılaştığı olaylar sonucu katılaşması sert bir mizaca dönmesini anlatır.Kinizm ve alaycılık bu türün kahramanların en belirgin özelliğidir ki Sam Spade’e bu ifadeyi çok güzel yerleştirir. Bu tür polisiyelerde adalet beklenmez,çünkü adalet dağıtıcılar da yozlaşmadan nasibini almışlardır. Herkes her an suçlu olabilir. Suçlu ile masumlar arasındaki çizgi çok incedir. Sıradan bir ev hanımı da bir anda bir cinayet işleyebilir. Hammett dönemini çok iyi tahlil etmiş bir yazardır. 20’ler Amerikasında ,ekonomik buhranların ve savaşın gölgesinde yazdığı kötümser hikayeler  toplumu çok iyi yansıtmaktadır. Onun hikayelerinde gereksiz detay yoktur. Konuşmalar kısa ve nettir. Kendi tabiriyle “avam” ın yazarıdır. Anlaşılır dili ile metinleri uzatmaz.Karakterler yalındır.


10 Ocak 2017 Salı

DEVİR - ECE TEMELKURAN

“Bazı yazarlarım var benim.Hani ne yazsa okurum derim ya Ece Temelkuran onların en başında gelir.Eleştiririm,ama başkasına  laf söyletmemJ” yazıp bırakmışım yaklaşık 1,5 sene önce taslaklara. 
Sonra bir sürü şey oldu,benim elim bir türlü Devir hakkında bir şeyler yazmaya gitmedi. 

Bana hangi kitabı diye sorsalar cevabım hala “Muz Sesleri” olur. Kitaplarını imzalatırken kendisine de söyledim, “bunu söyleyen bir iki kişi oldu şimdiye kadar” dedi. Okuyalı yıllar olmasına rağmen kampa dikilen o portakal ağacını; doktorun kızına yazdığı mektupları hatırladığımda hala yüreğim sıkışır. Şatilla kampındaki dram Muz Sesleri’nden sonra başka bir farkındalık yaratmıştı bende.
O yüzden Düğümlere Üfleyen Kadınlar’ın onu geçmesi çok zordu.Edebi teşbihleri çok daha fazla olmasına rağmen,kadını anlatmasına hele ki Ortadoğu’da kadını anlatmasına rağmen  benim yüreğime onun kadar dokunamamıştı.

Devir’le ülkemize, Türkiye tarihine geri dönmüş yazarımız.Konusu çok vurucu olmasına rağmen 12 Eylül dramlarını belki çok okuduğumdan gene aynı düşüncedeydim.Ama ben okuduğumda ülkemde henüz 30’a yakın patlama,saldırı,binlerle ifade edilen ölü sayıları yoktu.
Biz ölüm kendi coğrafyamızdan uzak olunca sanki hiç yokmuş gibi davranan benciller de ülke tarihini hasbelkader kulaktan dolma hikayelerle masal dinler gibi dinliyoruz işte. Kendi kuyruğunu kovalayan kedi gibi kendi tarihimizin etrafında dönüyoruz. 
Dünün ekmek,eşitlik özgürlük diye mücadele eden “anarşistleri” bugün gıda özgürlüğü ,temiz enerji,LGBT ve kadın hakları diyen “vatan hainleri” yarın uzay araştırmaları engellenemez diyecek Z kuşağı hep aynı şiddete maruz kalacak bu gidişle.Bu coğrafyada yaşayanlar ne zaman sadece insan oldukları için hatta genişletiyorum “canlı” oldukları için korunup dikkate alınacaklar. 
Devir’le Ece Temelkuran 80 ihtilaline giden süreci Ali ve Ayşe’nin çocuk gözünden dilsiz kuğuları simgeleştirerek anlatmış. Ya biz ? Biz bugün hangi sürece gidiyoruz. Meclis Tv’nin yayın vermediği oturumlarda bu ülkenin geleceği konuşuluyor,bizim geleceğimiz konuşuluyor.Kavga gürültü içinde değiştirilen maddelerden çoğunluğun haberi bile yok. Kuğular uçarsa bu ülke kurtulur sanan çocuk masumiyetine ne kadar ihtiyacımız var bizim. Bu bedeller ödenmesin diye kaç kuğu uçurmamız gerekecek.
Meclis önünde en temel itiraz haklarından yoksun bırakılıp kolluk kuvvetlerince şiddete maruz kalan “vatan hainleri” siz kimsiniz ki bu ülkeyi onlar kadar sevdiğinizi iddia ediyorsunuz.(!)

“Hayal Yıkılınca hepimiz başkentin ortasında da dursak mülteciyiz” diye yazmıştı Düğümlere Üfleyen Kadınlar'da.Bu da bizim "Devrimiz" işte..
Üzülüyorum,çok üzülüyorum…..

6 Ocak 2017 Cuma

BÜYÜK DENİZ YÜKSELİYOR - UYGAR ŞİRİN

Büyük Deniz Yükseliyor ,sanırım okuduğum ilk yerli distopya idi. Her ne kadar Uygar Şirin’i Karışık Kaset ‘teki romantizminden farklı bir yere koysa da  yazarın belirgin tarzlarından kopyalar veriyor.

Gezegende Büyük Deniz’le çevrili tek bir ülke vardır ve bu kara parçası dışında yaşanacak başka bir yer mevcut değildir. Yüzyıllardır gözle görülemeyecek yavaşlıkta yükselen deniz aniden 7 gün içinde 400 yıla eş değer bir yükselişe geçer. Başkan ‘ın  basın açıklaması şöyledir;
“Yüksektepe’nin 1820 adım olduğunu göz önüne aldığımızda kesin olmayan ama bilimsel verilere dayanan var sayımlara göre ülkemiz en az yirmi beş en çok kırk beş gün içinde sular altında kalacaktır.”

Şimdi böyle bir cümleyle Hollywood vari bir film senaryosu mu okuyacağım diye düşünüyorsunuz.Deniz geliyor,insanlar  kaçıyor,birkaç kahraman var ,insanlığı mı kurtarıyor...
Öncelikle bu kitap evet distopik bir kurguda ancak çok da simgesel. Her karakterin, onları bağlayan olayların anlatmak istediği bir de alt metin var.
Kendisine üstün özellikler yüklenmiş bir “Seçkin” beklentisindeki toplumun kurtarılacağı inancını üstü kapalı eleştirmiş yazar.O üstünlüğün herkesin içinde olabileceği gibi çok güzel mesajları var.Her şeyden önce bu kitapta "Umut" ve "İnanmak" kavramları var. 

Bir doğa felaketini bu kadar iyimser bir havada anlatmayı nasıl başarmış diyorsunuz.Uygar Şirin’in "İnsana" yüklediği anlam muhteşem.En dipten en yükseğe çıkarıyor sizi. 

4 Ocak 2017 Çarşamba

2016 Edebiyat Ödülleri -Dünya Kitap Dergisi

Dünya Kitap Ödülleri yılın en iyilerini açıkladığına göre ben de listeyi tamamlayabilirim.1993'ten beri verilen ödüllerde yılın en iyileri şöyle;

Yılın Telif Kitabı Ödülü Ayın Telif Kitabı olarak belirlenen 14 kitap arasından seçilerek Murat Meriç'e gitti.Ağaçkakan Yayınları'ndan çıkan 100 Şarkıda Memleket Tarihi'nin sivil tarih yazımını popüler kültürün öğelerini red etmeden objektif bir bakış açısıyla sunduğu için ödüle değer bulunduğu belirtilmiş. 















Yılın Çeviri Kitabı Ödülü gene yıl  içerisinde Ayın Çeviri Kitabı olarak seçilen 14 eser arasından belirlendi. Kurul, ödülü Stefan Zweig'ın Mary Stuart 'ını çeviren Kasım Eğit ve Yadigar Eğit'e verilmesini kararlaştırdı. 
















Yılın en iyi polisiye kitaplarının değerlendirildiği Yılın Telif Polisiye  Kitabı  Armağan Tunaboylu'nun Karakol Cinayetleri'ne verildi.
















Aynı seçici kurul Harun Candan'ın Yağmur Dinecek Kimse Bilmeyecek kitabına Polisiye Edebiyat Teşvik Ödülü'nü verdi. Bu kitap için yorumlar çok iddialı. Sipariş listeme ekledim bile. 

















Yılın En İyi Gastronomi Kültürü Kitabı  için bu yıl ödüle değer bir kitap bulunamadı. 
Türk mutfağının ilk gastronomi sempozyumlarını yapan Feyzi Halıcı'ya ise Emek Ödülü verildi.


Yılın Yayınevi Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları oldu.